Leven is vast willen houden. 

En toch los moeten laten.

Verlies hoort bij het leven en toch lijken we het steeds moeilijker te vinden om er op een goede manier mee om te gaan. Vooral wanneer het gaat om onze kinderen, slaat de onzekerheid toe. Hoe praten we met hen op een goede manier over de dood, zelfdoding, echtscheiding of andere verliessituaties? Wat vertel je wel en wat beter niet? In welke mate confronteren we hen met moeilijke zaken, zoals vb. het bezoeken van iemand die overleden is? Hoe bereid je ze daar dan best op voor?

Wanneer je als ouder zelf ook overmand bent door emoties en volop aan het rouwen bent, is het niet altijd haalbaar voor je om op een gepaste en geruststellende manier hier met hen over in gesprek te gaan en hen te dragen in dat verdriet. 

Het kan dan fijn zijn je hierin te laten ondersteunen door een verliesconsulent

Kiezen voor verliesbegeleiding is begrijpen dat jonge kinderen even grote emoties ervaren als wijzelf, en ze dit moeten opvangen met een veel kleiner lijfje. Ze kunnen makkelijker overspoeld worden. Daarom is het belangrijk dat we dat verdriet ook enigszins begrenzen, zodat het niet grenzeloos wordt.

Ook worstelen ze met heel wat vragen en creëren ze soms een eigen mentaal verhaal om voor zichzelf uit te leggen wat er nu eigenlijk allemaal gebeurt bij wat hen (niet) verteld wordt. Daarbij worden soms conclusies getrokken of linken gelegd die niet overeenstemmen met hoe het echt is (gegaan). Via verhaaltechnieken hen de feiten laten begrijpen zonder daarbij té veel in detail te treden, is belangrijk.

In verliessituaties schommel je voortdurend tussen enerzijds het voortzetten van het leven (hersteloriëntatie) en anderzijds leer je je instellen op wat dit verlies betekent (verliesoriëntatie). Vooral kinderen doen dit intuïtief: het ene moment zitten ze verdrietig stilletjes te huilen of zonderen ze zich af, en meteen daarna zie je ze luid lachend op de trampoline spelen. Dit is normaal en gezond. Op deze manier doseren ze natuurlijk wat ze op dat moment aankunnen.

Komen naar de Sterrentuin is in die zin een moment waar er op bepaalde momenten intentioneel aan de slag wordt gegaan met het (h)erkennen van het verlies, het verkennen van dit verlies en het verduren van de heftige emoties die zich plots een plek opeisen in je leven. Een hele belangrijke stap is ook een manier vinden om dit verlies betekenis te geven en te integreren in het eigen levensverhaal.

Wanneer deze verliestaken op een goede manier kunnen opgenomen worden, kan er zelfs groei na verlies ontstaan en kan er verder worden gegaan in het leven. De ontwikkeling wordt niet langer geblokkeerd.

In tijden van verlies, sparen kinderen de ouders echter vaak omdat ze begrijpen hoe moeilijk mama of papa het heeft. Toch hebben ook hun eigen emoties behoefte aan ruimte en erkenning, dit om te voorkomen dat ze veel later alsnog een terugslag krijgen. 

Gestolde rouw doet zich voor wanneer het kind of de jongere geen kans heeft gehad dit proces op een goede manier te doorlopen. Het zich niet meer willen of kunnen hechten, het vermijden van intimiteit, het zich isoleren, kunnen allemaal gevolgen hiervan zijn.

Omdat kinderen en jongeren vaak zelf de taal of woorden niet hebben om te uiten wat in hen leeft, gebruiken ze signaalgedrag om te tonen dat het niet goed met hen gaat. 

Signaalgedrag kan zich tonen op verschillende lagen:

-fysiek: hoofdpijn, buikpijn, braken, spierpijn, slapeloosheid, nachtmerries, hyperventileren, veel stress en opgejaagdheid, middelenmisbruik, zelfverwondend gedrag...

-mentaal: niet meer kunnen functioneren en presteren op school, geheugenstoornissen, zich niet meer kunnen concentreren...

-emotioneel: woede-uitbarstingen, heel veel huilen, agressie, angstig zijn, ontspoord onhandelbaar gedrag, weglopen, spijbelen...

-zingeving: erg in de war zijn

Regelmatig wordt dit persistent moeilijk en uitdagend gedrag niet (meer) herkend als een symptoom van (verlate) rouw. Helaas leidt dit gedrag dan soms ook onterecht tot labeling en overdiagnosering. Er wordt vooral sanctionerend en vanuit onbegrip gereageerd. Maar ook dan is het nog niet te laat en kunnen de rouwtaken samen met het kind of de jongere alsnog worden opgenomen. 

Wanneer je op meerdere lagen tegelijk gedurende langere tijd signalen opmerkt, is verdere hulp aangewezen en neem je best contact op. 

In De Sterrentuin gaan we op zoek naar wat achter dit gedrag zit. We willen het verlies (h)erkennen. Ook zoeken we samen naar constructieve alternatieven voor dit signaalgedrag, zodat het kind geen bijkomende conflictsituaties voor zichzelf creëert. Het is immers al moeilijk genoeg.

Via creatieve werkvormen zoeken we naar nieuwe manieren om met deze emoties om te gaan. En durven we stilstaan bij het verlies om alsnog dingen te kunnen zeggen, afscheid te nemen, iets te geven of te vragen aan wie of wat ze verloren hebben. 

Op deze manier kan het verlies betekenis worden gegeven en leert het kind of jongere toch verder te gaan in en met deze nieuwe realiteit, in blijvende verbondenheid met wie ze verloren hebben en nog steeds zo graag zien. ("continuing bonds")